CN, C3 czy C4 — co znaczy luz w oznaczeniu

Krótka odpowiedź

CN to luz normalny — wersja domyślna, którą producent zakłada przy zwykłym wcisku i temperaturze pokoju. Jeśli w oznaczeniu nie ma nic po ostatnim myślniku, masz CN.

C3 to luz zwiększony. Bierze się go tam, gdzie coś ten luz zabierze: mocniejszy wcisk na wale, pierścień wewnętrzny cieplejszy od zewnętrznego, praca w podwyższonej temperaturze. Typowo silniki elektryczne, wentylatory, przekładnie.

C4 to luz jeszcze większy — gdy zbiegają się dwie przyczyny naraz, na przykład gorące łożysko w oprawie i ciasne pasowanie na wale.

Luz katalogowy to luz PRZED montażem. Po wciśnięciu na wał i po nagrzaniu zostaje z niego znacznie mniej.

Dlaczego luz znika po montażu

Pierścień wewnętrzny nasuwany z wciskiem rozszerza się — bieżnia rośnie i zabiera część luzu. To dzieje się zanim maszyna w ogóle ruszy.

Druga część znika w pracy: pierścień wewnętrzny stoi na wale, który grzeje się szybciej i mocniej niż oprawa, więc rozszerza się bardziej niż zewnętrzny. Różnica temperatur między pierścieniami wprost zjada luz.

Dlatego łożysko z luzem C3 w zimnym stanie wydaje się „luźniejsze niż powinno”, a w ruchu pracuje dokładnie tak, jak trzeba. Ocena luzu palcem na leżącym łożysku nic nie mówi o tym, co dzieje się w maszynie.

Co jest w katalogu

Na 11 088 kart, które podają grupę luzu, rozkład wygląda tak. Widać, że C3 nie jest egzotyką — to co drugie łożysko.

Im cięższe warunki pracy danego typu, tym wyżej przesunięty luz — przy baryłkowych prawie co czwarte łożysko jest w C4.

Kiedy C3 nie jest opcją, tylko jedyną wersją

W naszym katalogu 2 899 oznaczeń występuje i w wersji CN, i w C3 — tam wybór naprawdę należy do zamawiającego. Ale 1 274 oznaczenia istnieją WYŁĄCZNIE w C3: producent nie robi ich z luzem normalnym, bo przeznaczenie jest z góry znane.

Najwyraźniej widać to przy łożyskach z fabrycznie dobranym smarem specjalnym (kod L0xx w oznaczeniu): 445 z nich ma luz C3, a tylko 209 luz normalny. To wykonania na wysokie temperatury i długą pracę bez dosmarowania — i idą z luzem zwiększonym seryjnie.

Jeśli sklep pokazuje wyłącznie wersję C3, zwykle nie jest to brak w magazynie, tylko brak takiego wykonania u producenta.

Gdzie tego szukać w oznaczeniu

Grupa luzu stoi na samym końcu oznaczenia, po ostatnim myślniku: 6205-C3, 6311-C-N-C3, 22332-BE-XL-H151-C3. Brak końcówki oznacza CN — producent nie zapisuje luzu normalnego.

Nie myl tego z klasą dokładności (P6, P5, P4). Dokładność mówi o tolerancjach wykonania pierścieni, luz — o odległości między bieżnią a elementem tocznym. To dwie niezależne cechy tego samego łożyska.

Czego nie robić

Nie zamieniaj C3 na CN dlatego, że „w sklepie było tylko takie”. Jeśli w maszynie pracowało łożysko z luzem zwiększonym, wcisk i temperatura się nie zmieniły — łożysko z luzem normalnym zostanie w pracy bez luzu w ogóle i pójdzie na zatarcie.

W drugą stronę też warto uważać: luz większy niż potrzebny w maszynie chodzącej na zimno daje głośną pracę, bicie i szybsze zmęczenie bieżni. C4 „na wszelki wypadek” nie jest bezpiecznym wyborem.

Gdy nie wiesz, co było wcześniej, odczytaj oznaczenie ze starego łożyska — końcówka jest wybita na pierścieniu. Jeśli jest nieczytelna, napisz do nas z modelem maszyny; w kartach mamy grupę luzu przy każdej pozycji, która ją podaje.

Wymiar można zmierzyć suwmiarką. Luzu nie — jego trzeba odczytać z oznaczenia.