Oprawa stojąca, kołnierzowa czy blaszana

Krótka odpowiedź

Powierzchnia montażowa równoległa do wału — oprawa stojąca. Powierzchnia prostopadła do wału, czyli ściana albo czoło korpusu, przez którą wał przechodzi — oprawa kołnierzowa.

To jedyne kryterium, którego nie da się obejść: oprawy kołnierzowej nie postawisz na ramie, a stojącej nie przykręcisz do ściany. Dopiero potem wybiera się wielkość, sposób mocowania łożyska i materiał korpusu.

Najpierw kierunek powierzchni montażowej, potem wszystko inne.

Oprawa stojąca

Korpus ze stopą, przykręcany do poziomej albo pionowej płaszczyzny biegnącej wzdłuż wału. W katalogu producenta to 18 rodzin — od dzielonych SNI, SN i SD po jednoczęściowe SIG, SIH i UCP.

Podział na dzielone i jednoczęściowe ma znaczenie przy serwisie. W dzielonej zdejmujesz pokrywę i wymieniasz łożysko bez ruszania wału z maszyny; jednoczęściową trzeba zsunąć z wału. Przy długim wale z zamontowanymi kołami czy sprzęgłami to różnica między godziną a całym dniem.

Dzielona to serwis bez demontażu wału. Jednoczęściowa to niższa cena i mniej miejsca.

Oprawa kołnierzowa

Korpus z kołnierzem, przykręcany do ściany albo płyty prostopadłej do osi wału — wał przechodzi przez otwór. To najliczniejsza grupa w katalogu: 34 rodziny, między innymi FI, OI, RI, UCF, UCFC i UCFL.

Kołnierze różnią się kształtem i liczbą otworów: czworokątne z czterema, owalne z dwoma, okrągłe z trzema albo czterema. Wybór zależy od tego, ile miejsca jest wokół otworu w ścianie i jak rozstawione są gwinty — sama oprawa pracuje tak samo.

Oprawa z tłoczonej blachy

Zamiast odlewu — korpus tłoczony ze stalowej blachy. W katalogu sześć rodzin kołnierzowych (PF, PFD, PFL i ich odmiany) oraz rodziny stojące PP i PPS.

Różnica, którą widać od razu, to masa: oprawa PP 12 pod łożysko SA 201 waży 0,17 kg. Odlewany korpus tej samej wielkości jest kilkukrotnie cięższy. Blacha ma jednak mniejszą sztywność i gorzej znosi obciążenia udarowe, więc w maszynach, gdzie coś uderza albo wibruje, wraca się do odlewu.

Blacha tam, gdzie liczy się masa i cena. Odlew tam, gdzie są udary.

Osobna decyzja: jak łożysko trzyma się wału

Przy oprawach na łożyska wstawkowe wybierasz jeszcze sposób mocowania na wale, a on zależy od kierunku obrotów. Pierścień mimośrodowy (serie HC i SA) jest przewidziany do stałego kierunku. Wkręty dociskowe (UC i SB) znoszą kierunek zmienny. Tuleja mocująca (UK) nadaje się do wyższych prędkości i zmiennych kierunków — przy montażu trzeba zostawić łożysku niewielki luz.

Wszystkie te wykonania są uszczelnione obustronnie i napełnione smarem litowym klasy 2, z dopuszczalnym zakresem od −30 °C do +100 °C.