Uszczelnienia opraw: filc, warga, labirynt, taconite
Uszczelnienie decyduje, jak długo pożyje łożysko — nie oprawa. Wybiera się je po dwóch liczbach: prędkości obwodowej wału i temperaturze pracy. Reszta to warunki otoczenia.
Wybór w jednej tabeli
Prędkość obwodowa to nie obroty. Liczy się ją z średnicy wału i prędkości obrotowej — przy wale ⌀90 mm i 500 obr./min wynosi około 2,4 m/s, czyli filc wystarczy. Przy 1500 obr./min to już 7 m/s i filc odpada.
| Uszczelnienie | Prędkość obwodowa | Kiedy je brać |
|---|---|---|
| Filcowe | do 4 m/s | wykonanie standardowe, czyste otoczenie |
| Wargowe podwójne | do 8 m/s | dzielone, wyższe obroty |
| Labiryntowe | wysokie obroty | trudne warunki pracy |
| Podwójny labirynt | wysokie obroty | labirynt można wypełnić smarem przez smarowniczkę |
| Taconite | — | pył i kruszywo: kopalnie, cementownie, kruszarki |
Powyżej 100 °C filc odpada — trzeba uszczelnienia odpornego na temperaturę.
Filc — proste i wymaga przygotowania
Filcowe uszczelnienie jest w oprawach SNI standardem. Dopuszcza prędkość obwodową do 4 m/s.
Przed montażem pasek filcowy trzeba na kilka minut włożyć do podgrzanego oleju — suchy filc nie uszczelnia i szybko się przeciera. To krok, który przy montażu wypada najczęściej.
Przy temperaturze pracy powyżej 100 °C filc należy zastąpić uszczelnieniem odpornym na temperaturę.
Wargowe — dwa razy szybsze, ale wymaga gładkiego wału
Uszczelnienie z podwójną wargą jest dzielone i dopuszcza prędkość obwodową do 8 m/s.
Dwie rzeczy przy montażu: przestrzeń między wargami musi zostać wypełniona smarem, a powierzchnia wału, po której warga pracuje, musi być wygładzona. Chropowaty wał zetrze wargę w kilka tygodni.
Labirynt — bezstykowy, do wysokich obrotów
Przy wysokich prędkościach i trudnych warunkach producent zaleca labirynt pojedynczy albo podwójny. Uszczelnienie nie dotyka wału, więc nie zużywa się i nie ogranicza prędkości.
Między pierścień labiryntowy a wał wkłada się dostarczony sznur perbunanowy — dzięki niemu pierścień obraca się razem z wałem. Dopuszczalne odchylenie osi wału od osi oprawy wynosi 0,3°.
Przy pracy ciągłej powyżej 100 °C sznur musi być z materiału odpornego na temperaturę. Przy dosmarowywaniu łożyska warto dosmarować także środek uszczelnienia.
Podwójny labirynt można dodatkowo wypełnić smarem przez smarowniczkę — to podnosi szczelność bez zmiany konstrukcji.
Labirynt kupuje się razem ze sznurem perbunanowym. Bez niego nie działa.
Taconite — tam, gdzie pył wchodzi wszędzie
Taconite to uszczelnienie do najtrudniejszych warunków: kruszywo, pył kamienny, cement. Producent oferuje je w wykonaniu standardowym i specjalnym.
Przy naprawdę skrajnych warunkach katalog odsyła do działu technicznego producenta — i to jest uczciwa odpowiedź, bo takich przypadków nie da się rozstrzygnąć z tabeli.
Źródło
Katalog HFB 2011/03, str. 6 (prędkości, temperatury, montaż) i str. 7 (typy uszczelnień).